Wibor
WIBOR w umowach kredytowych – co powinieneś wiedzieć?
Czym jest WIBOR?
WIBOR (ang. Warsaw Interbank Offered Rate) to wskaźnik referencyjny, który określa, po jakiej cenie (oprocentowaniu) banki w Polsce są skłonne pożyczać sobie nawzajem pieniądze. W praktyce jest to jeden z kluczowych elementów wpływających na oprocentowanie kredytów – zwłaszcza tych ze zmienną stopą procentową.
Kiedy zawierasz umowę kredytową, zazwyczaj spotykasz się z takim zapisem:
„Oprocentowanie kredytu stanowi suma WIBOR 3M oraz marży banku w wysokości X%.”
Oznacza to, że Twoje oprocentowanie będzie się zmieniać wraz ze zmianami stawki WIBOR – aktualizowanej co 3 miesiące (WIBOR 3M), 6 miesięcy (WIBOR 6M) itp.
Gdzie zaczynają się problemy?
Choć WIBOR ma być rynkowym wskaźnikiem, jego rzeczywisty charakter oraz sposób ustalania wzbudza poważne wątpliwości – zarówno wśród ekonomistów, jak i prawników.
Po pierwsze – WIBOR nie jest ceną rzeczywistej transakcji, tylko deklaracją tego, po jakiej stawce banki byłyby skłonne udzielić sobie pożyczki. A to oznacza, że może być podatny na manipulacje, zwłaszcza że nie wszystkie banki rzeczywiście dokonują transakcji, które go tworzą.
Po drugie – kredytobiorcy nie mają żadnego wpływu na sposób ustalania WIBOR-u, a mimo to ponoszą wszystkie konsekwencje jego wzrostu. To rodzi pytania o równowagę stron w umowie kredytowej i o zgodność z zasadami ochrony konsumentów.
Abuzywność postanowień umownych związanych z WIBOR-em
W wielu analizowanych umowach kredytowych pojawiają się klauzule, które mogą być uznane za niedozwolone (abuzywne).
Przykłady?
- Brak jasnych zasad, kto i w jaki sposób ustala WIBOR, co prowadzi do braku przejrzystości.
- Zapis o tym, że bank ma prawo zmienić wskaźnik referencyjny w dowolnym momencie, bez możliwości negocjacji przez klienta.
- Umowy, które przenoszą pełne ryzyko zmienności oprocentowania wyłącznie na kredytobiorcę, co może być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrych obyczajów.
Co możesz zrobić?
Jeśli masz kredyt oparty na WIBOR-ze, warto rozważyć analizę umowy pod kątem abuzywności. Profesjonalna analiza może wykazać, że niektóre zapisy są niezgodne z prawem konsumenckim – co może otworzyć drogę do unieważnienia niektórych postanowień lub nawet całej umowy.